{"id":347,"date":"2026-04-09T13:44:28","date_gmt":"2026-04-09T11:44:28","guid":{"rendered":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/?p=347"},"modified":"2026-04-09T13:46:54","modified_gmt":"2026-04-09T11:46:54","slug":"hanba-brzeska-ku-pamieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/2026\/04\/09\/hanba-brzeska-ku-pamieci\/","title":{"rendered":"Ha\u0144ba brzeska \u2013 ku pami\u0119ci"},"content":{"rendered":"\n

Wkr\u00f3tce mija sto lat od przewrotu majowego. Jednym z jego nast\u0119pstw by\u0142 haniebny, przeprowadzony na polityczne zam\u00f3wienie proces brzeski. Opozycyjni politycy: Wincenty Witos, Kazimierz Bagi\u0144ski, Norbert Barlicki, Adam Cio\u0142kosz, Stanis\u0142aw Dubois, W\u0142adys\u0142aw Kiernik, Herman Lieberman, Mieczys\u0142aw Mastek, Adam Pragier, J\u00f3zef Putek i Adolf Sawicki zostali oskar\u017ceni o to, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

\u201epo wzajemnem porozumieniu si\u0119 i dzia\u0142aj\u0105c wsp\u00f3lnie przygotowali zamach, kt\u00f3rego celem by\u0142o usuni\u0119cie przemoc\u0105 cz\u0142onk\u00f3w sprawuj\u0105cego w Polsce w\u0142adz\u0119 rz\u0105du  i zast\u0105pienie ich przez inne osoby, wszak\u017ce bez zmiany zasadniczego ustroju pa\u0144stwowego, przyczem dzia\u0142alno\u015b\u0107 ich polega\u0142a na wywo\u0142ywaniu i podnieceniu w masach nastroj\u00f3w rewolucyjnych przez:<\/em><\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. podburzanie do nienawi\u015bci przeciwko rz\u0105dowi, do obalenia go przemoc\u0105, do niepos\u0142usze\u0144stwa w\u0142adzy, do niep\u0142acenia podatk\u00f3w oraz<\/em><\/li>\n\n\n\n
  2. przez dyskredytowanie, o\u015bmieszanie i wyszydzanie w\u0142adz pa\u0144stwowych, przyczem akcja ta prowadzona by\u0142a w prasie, na kongresach, zgromadzeniach, wiecach i zebraniach oraz szerzona w odezwach i ulotkach;<\/em> <\/li>\n\n\n\n
  3. na organizowaniu, szkoleniu i uzbrajaniu kadr rewolucyjnych i<\/em><\/li>\n\n\n\n
  4. na utworzeniu kierowniczej organizacji rewolucyjnej, wyst\u0119puj\u0105cej na zewn\u0105trz pod nazw\u0105 \u2018Centrolewu\u2019, kt\u00f3ra u\u0142o\u017cy\u0142a plan obj\u0119cia przemoc\u0105 w\u0142adzy, zwo\u0142a\u0142a tzw. \u2018Kongres Krakowski\u2019, opracowa\u0142a rewolucyjne uchwa\u0142y, przyj\u0119te na tym Kongresie, wyda\u0142a nakaz zmobilizowania mas i urz\u0105dzenia zbrojnego \u2018Marszu na Warszaw\u0119\u2019, czego nast\u0119pstwem by\u0142y w dniu 14 wrze\u015bnia 1930 krwawe wyst\u0105pienia w 22 miastach Polski, lecz zamierzonego zamachu nie dokonali z przyczyn niezale\u017cnych od ich woli, wobec udaremnienia ich akcji przez w\u0142adz\u0119\u201d<\/em>.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Postawa adwokat\u00f3w broni\u0105cych nies\u0142usznie oskar\u017conych opozycjonist\u00f3w wpisuje si\u0119 w najpi\u0119kniejsze karty historii polskiej palestry. Ich mowy obro\u0144cze, jak i wywody apelacyjne zas\u0142uguj\u0105 na uwag\u0119 zar\u00f3wno historyk\u00f3w, jak i wsp\u00f3\u0142czesnych adwokat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Wyrokiem z 13 stycznia 1932 r. S\u0105d Okr\u0119gowy w Warszawie uzna\u0142 dziesi\u0119ciu oskar\u017conych (za wyj\u0105tkiem Adolfa Sawickiego) za winnych tego, \u017ce \u201ew 1930 r. w Warszawie, brali udzia\u0142 w spisku utworzonym w \u0142onie organizacji pozaparlamentarnej, zwanej popularnie \u2018Centrolew\u2019 albo \u2018Zwi\u0105zek Obrony Prawa i Wolno\u015bci Ludu\u2019, wreszcie \u2018Porozumienie Stronnictw Lewicy i \u015arodka\u2019, z wiedz\u0105 o tem, \u017ce spisek ten d\u0105\u017cy\u0142 do zamachu, maj\u0105cego na celu obalenie przemoc\u0105 cz\u0142onk\u00f3w rz\u0105du sprawuj\u0105cego w tym czasie w\u0142adz\u0119 w Polsce, i zast\u0105pienia ich przez inne osoby, wszak\u017ce bez zmiany zasadniczego ustroju pa\u0144stwowego, przyczem udzia\u0142 oskar\u017conych w tym spisku wyra\u017ca\u0142 si\u0119 w przygotowywaniu tego zamachu\u201d<\/em> i wymierzy\u0142 im kary wi\u0119zienia.<\/p>\n\n\n\n

    Obro\u0144cy oskar\u017conych we wsp\u00f3lnej apelacji zaskar\u017cyli wyrok w ca\u0142o\u015bci i wnie\u015bli o uniewinnienie oskar\u017conych. Kwestionowali dokonan\u0105 przez s\u0105d pierwszej instancji ocen\u0119 dowod\u00f3w, ustalenia faktyczne przyj\u0119te za podstaw\u0119 wyroku, jak te\u017c ocen\u0119 prawn\u0105. S\u0105d ten ustali\u0142, i\u017c obiektem zamachu mia\u0142 by\u0107 system rz\u0105dzenia w pa\u0144stwie, podczas gdy zgodnie z przepisami wskazanymi jako podstawa prawna obiektem takim m\u00f3g\u0142 by\u0107 urz\u0119duj\u0105cy prezydent i cz\u0142onkowie rz\u0105du. Twierdzili, i\u017c \u201eCentrolew\u201d skupiaj\u0105cy r\u00f3\u017cne ugrupowania polityczne nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 spiskiem. Podstawowymi cechami spisku w \u015bwietle \u00f3wczesnego prawa by\u0142y \u201etajno\u015b\u0107, zwarta bezwzgl\u0119dnie karna ca\u0142o\u015b\u0107 i \u015bci\u015ble skonkretyzowany plan bezpo\u015bredniego dzia\u0142ania\u201d, kt\u00f3rych to cech \u201eCentrolew\u201d nigdy nie mia\u0142. Nadto, post\u0119powanie dowodowe nie potwierdzi\u0142o \u201eposi\u0142kowania si\u0119 przemoc\u0105\u201d. Obro\u0144cy zarzucili te\u017c brak indywidualizacji winy ka\u017cdego z oskar\u017conych, a w miejsce tego ustalanie \u201ewiny kolektywnej\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    11 lutego 1933 r. S\u0105d Apelacyjny w Warszawie nie uwzgl\u0119dni\u0142 apelacji obro\u0144c\u00f3w, uwzgl\u0119dni\u0142 natomiast apelacj\u0119 prokuratora, kt\u00f3ry \u017c\u0105da\u0142 \u201epowi\u0119kszenia kar\u201d i zmieni\u0142 wyrok, wymierzaj\u0105c kary jeszcze surowsze. Jak wida\u0107, im wy\u017csza instancja s\u0105dowa, tym sprawniej wykonywano polityczne zam\u00f3wienie.<\/p>\n\n\n\n

    Na skutek kasacji obro\u0144c\u00f3w wyrok ten zosta\u0142 uchylony przez S\u0105d Najwy\u017cszy 9 maja 1933 r. z przyczyn formalnych, ale po ponownym rozpoznaniu sprawy S\u0105d Apelacyjny 20 lipca 1933 r. ponownie wymierzy\u0142 oskar\u017conym surowe kary. W pa\u017adzierniku 1933 r. S\u0105d Najwy\u017cszy oddali\u0142 drug\u0105 kasacj\u0119 obro\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej skazani politycy zostali obj\u0119ci amnesti\u0105 na podstawie dekretu Prezydenta RP z 31 pa\u017adziernika 1939 r. Na ich rehabilitacj\u0119 trzeba by\u0142o czeka\u0107 jeszcze ponad osiemdziesi\u0105t lat\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Wkr\u00f3tce mija sto lat od przewrotu majowego. Jednym z jego nast\u0119pstw by\u0142 haniebny, przeprowadzony na polityczne zam\u00f3wienie proces brzeski. Opozycyjni politycy: Wincenty Witos, Kazimierz Bagi\u0144ski, Norbert Barlicki, Adam Cio\u0142kosz, Stanis\u0142aw Dubois, W\u0142adys\u0142aw Kiernik, Herman Lieberman, Mieczys\u0142aw Mastek, Adam Pragier, J\u00f3zef Putek i Adolf Sawicki zostali oskar\u017ceni o to, \u017ce: \u201epo wzajemnem porozumieniu si\u0119 i dzia\u0142aj\u0105c…Continue reading Ha\u0144ba brzeska \u2013 ku pami\u0119ci<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":348,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/347"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=347"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":351,"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/347\/revisions\/351"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/media\/348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dt.com.pl\/adwokackimokiem\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}